Przejdź do głównej zawartości

Zjednoczone Królestwo | Młodzi w Polityce

Wielka Brytania uznawana jest za jedną z najstarszych i najbardziej skonsolidowanych demokracji na świecie. Brytyjski system polityczny różni się jednak znacznie od tych znanych nam z Europy Kontynentalnej. Co więc wyróżnia Zjednoczone Królestwo na tle innych państw?

Historia

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej to monarchia o systemie rządów parlamentarno-gabinetowym. Początki demokracji datuje się na XII wiek, kiedy rozpoczęła swoją działalność rada królewska. Z czasem organ ten stawał się coraz bardziej niezależny,co doprowadziło do powstania parlamentu. Pierwszym kluczowym dokumentem dla swobód obywatelskich była wydana przez króla Jana bez Ziemi w 1215 roku Wielka Karta Swobód (Magna Carta Libertatum). Zawierała ona ograniczenia władzy panującego m.in. w zakresie podatków i sądownictwa. Przyznawała ona również prawo oporu (ius resistendi) wobec króla w razie naruszenia przez niego zawartej w niej praw.

Znalezione obrazy dla zapytania wielka karta swobód

W kolejnych wiekach pojawiły się kolejne instytucje: Stała Rada oraz Tajna Rada, natomiast w XVI wieku powstał gabinet, zrzeszający głównych ministrów. Uchwalane były też kolejne dokumenty, takie jak Petycja o prawo (Petition of Right) czy Habeas Corpus Act poszerzające i gwarantujące kolejne prawa obywatelskie i polityczne. Wreszcie wykształciła się zasada mówiąca, że król panuje, a nie rządzi.

Konstytucja

Jak powszechnie wiadomo, Wielka Brytania nie posiada konstytucji w rozumieniu Europy kontynentalnej, czyli jednego, spisanego dokumentu. Na konstytucję tego kraju składa się korpus prawny, który obejmuje: normy prawa pisanego, np. wspomnianą już Wielką Kartę Swobód, prawo precedensowe oraz konwenanse konstytucyjne, czyli reguły postępowania, które wykształciły się w drodze zwyczaju.

Znalezione obrazy dla zapytania law

Do najważniejszych zasad konstytucyjnych zalicza się zasadę rządów prawa, zasadę podziału władzy oraz zasadę zwierzchnictwa parlamentu. Jednak brak odrębności personalnej powoduje, że niektóre osoby funkcje nawet w trzech gałęziach władzy. Tak jest np. w przypadku Lorda Kanclerza, który jest zarówno członkiem Izby Lordów, Przewodniczącym Najwyższego Trybunału Apelacyjnego, jak i członkiem gabinetu.

Parlament

Brytyjski parlament jest dwuizbowy, składa się z Izby Lordów oraz Izby Gmin, która posiada dominującą pozycję.

W izbie niższej, czyli Izbie Gmin, zasiada 650 deputowanych, którzy wybierani są w jednomandatowych okręgach wyborczych z zastosowaniem zasady większości względnej. Izba Gmin nie posiada z góry określonej kadencji, lecz Ustawa o parlamencie z 1911 roku ustanawia maksymalną długość kadencji wynoszącą 5 lat. Czynne prawo wyborcze posiadają osoby, które ukończyły 18 lat, a bierne - 21 lat. Spikerem Izby Gmin jest obecnie John Bercow, który pełni swoją funkcję od 2009 roku. W tej izbie zasiada premier Wielkiej Brytanii, Theresa May oraz lider Opozycji Jej Królewskiej Mości Jeremy Corbyn. 

Znalezione obrazy dla zapytania uk parliament wallpaper

Izba Lordów liczy natomiast obecnie 794 deputowanych, którzy nie są wybierani. Zaliczają się do nich: lordowie duchowni oraz lordowie świeccy, w tym parowie dożywotni i lordowie z powołania. Obecnie na czele Izby Lordów stoi Natalie Jessica Evans.

Głowa państwa

Od 6 lutego 1952 roku na tronie Wielkiej Brytanii zasiada Elżbieta II z dynastii Windsorów. Do prerogatyw głowy państwa należy między innymi zwoływanie i rozwiązywanie parlamentu, powoływanie premiera, kreowanie nowych parów oraz stosowanie prawa łaski. Mimo posiadania wyżej wymienionych kompetencji, monarcha nie ponosi ani odpowiedzialności politycznej, ani konstytucyjnej. Wynika to z tego, że przyjęte zostały dwie zasady: król nie może czynić źle i król nie może działać sam. W związku z tymi zasadami, wymagana jest kontrasygnata aktów władcy przez właściwego ministra.

Podobny obraz

Rząd

W Wielkiej Brytanii w skład rządu wchodzi około 100 osób: ministrowie, ministrowie stanu, podsekretarze stanu czy sekretarze parlamentarni. Odpowiednikiem kontynentalnego rządu jest gabinet, zrzeszający premiera oraz najważniejszych ministrów. Po wyborach parlamentarnych władca wyznacza na premiera lidera partii, która wygrała wybory, a na jego wniosek pozostałych członków gabinetu oraz całego rządu. Formalnie gabinet jest odpowiedzialny przed Izbą Gmin, lecz wotum nieufności nie jest stosowane ze względu na to, że większość parlamentarna i rząd wywodzą się z jednego ugrupowania.

Podobny obraz

Ciekawym zjawiskiem jest instytucjonalizacja opozycji, która tworzy gabinet cieni. Jego zadaniem jest realna kontrola rządu i przedstawianie konkurencyjnych rozwiązań konkretnych problemów.

System partyjny

Wielka Brytania to jeden z najbardziej znanych przykładów systemu dwupartyjnego. Realną szansę na zdobycie władzy mają dwie partie: Partia Pracy oraz Partia Konserwatywna, która obecnie sprawuje rządy. Do pozostałych partii zaliczają się m.in.: Szkocka Partia Narodowa, Partia Niepodległości Zjednoczonego Królestwa oraz Liberalni Demokraci.

Znalezione obrazy dla zapytania british parties

Brytyjski model demokracji ewoluował na przestrzeni wieków. Teraz, mimo znacznych różnic względem systemów znanych z Europy kontynentalnej, gwarantuje liczne swobody obywatelskie oraz w wysokim stopniu zapewnia reprezentację poszczególnych grup społecznych.

Bartłomiej Trzos

Komentarze

  1. No może nie tak różowo. Droga do obecnego systemu była długa. Poprzez cenzusy majątkowe dające prawo do udziału w wyborach (kryterium - wysokość płaconego podatku), tzw. zgniłe okręgi wyborcze, gdzie Landlord decydował o wyborze posła itd. I oczywiście brak prawa głosu dla kobiet (uzyskały w 1918r). A wszelkie kolejne zdobycze obywatelskie na przestrzeni wieków najczęściej były zdobywane w krwawych konfliktach. Wielka Brytania drogo zapłaciła za obecny sprawny i budzący zazdrość system. Warto tez pamiętać ,ze dwupartyjny system umożliwia w sprzyjających warunkach (nędza dzikiego kapitalizmu, I wojna światowa, kryzys lat 30tych XXw) zmianę rozgrywającego w dwupartyjnym systemie – lata 30 – Labour Party zastąpiła liberałów wywodzących się z Wigów. Wg mojej wiedzy , szef Labour Party wypłacał Leniowi comiesięczna pensje (bodajże 30funtów). I jeszcze jedna uwaga. Gdzieś w połowie lat 90siatych spotkałem się z opinia dziennikarza, który bada l trwałość rządów, że najbardziej stabilnymi rządami są Monarchie Konstytucyjne, jest wówczas arbiter, którego jedyną rolą jest pilnować konstytucji i stabilnego państwa. I wówczas, żadna deptanie konstytucji i podobne bezeceństwa obecne nie byłyby możliwe. Brytyjczycy na pytanie, czy u nich Hitler miałby szanse odpowiadali – Nie, Królowa by się nie zgodziła. I coś w tym jest. Jest jeszcze wolny Książe Harry! Zanim się ożeni, bo trzeba by mu podrzucić dorodna polkę

    OdpowiedzUsuń

Prześlij komentarz