Przejdź do głównej zawartości

Ustrój Chin w pigułce | Młodzi w Polityce

Chińska Republika Ludowa to jedno z niewielu państw, w którym ostał się ustrój komunistyczny obowiązujący jeszcze kilkanaście lat temu w większości wschodnioeuropejskich państw. Jak ten niepopularny w dzisiejszych czasach sposób rządzenia wpływa na jego ustrój?

Chińskie terytorium dzieli się przede wszystkim na 22 prowincje oraz 5 regionów autonomicznych (oprócz tego wydzielono specjalne regiony administracyjne i miasta nienależące do żadnego z tychże dystryktów). Te zaś dzielą się na prefektury. Władzę w tych subregionach pełnią terenowe zgromadzenia przedstawicieli ludowych, spośród których tworzy się terenowe rządy ludowe. Ich kadencja wynosi 5 lat.


Nieco inaczej kwestia władzy wygląda w kolejnych stopniach podziału administracyjnego Chin, czyli w powiatach oraz gminach. Tutaj przedstawiciele wybierani są na okres trzech lat w wyborach bezpośrednich. Oni też wyłaniają zgromadzenia ludowe w opisanych akapit wyżej dystryktach. Zarówno czynne, jak i bierne prawo wyborcze przysługuje każdemu obywatelowi Chińskiej Republiki Ludowej po ukończeniu osiemnastego roku życia. Wszystkie organy (oprócz gminnych) wybierają spośród siebie stałe komitety, które podejmują działania międzysesyjne.

Władza ustawodawcza

Jednostką sprawującą funkcje stanowiące prawo, jak i decydujące o ustroju Chin jest wybierane na pięcioletnią kadencję Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych. Jego członków wyłania się w wyborach pośrednich (struktury lokalne decydują o delegatach z danego regionu). Co ciekawe kadencja może zostać przedłużona, musi się na to zgodzić co najmniej 2/3 członków parlamentu. Sesje mają miejsce tylko raz do roku, a między nimi spotykają się wybrane przez Zgromadzenie osoby do Stałego Komitetu Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych. To on między obradami wydaje dekrety, ratyfikuje umowy międzynarodowe, zatwierdza premiera i członków rządu, a także uchwala niektóre ustawy.


Kompetencje parlamentu nie są w pełni sprecyzowane, lecz do najważniejszych z pewnością należy wybór przewodniczącego całego państwa, zmiana konstytucji, uchwalanie ustaw, zatwierdzanie budżetu, jak i kontrola nad niektórymi jednostkami kraju. Aktualnie delegatów do Zgromadzenia jest 2980 (2119 należy do Komunistycznej Partii Chin). Liczba ta nie jest stała, choć przyjęło się, iż nie powinna ona przekraczać 3000.

Władza wykonawczaGłową całego państwa jest Przewodniczący Chińskiej Republiki Ludowej wybierany przez Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych, na pięcioletnią kadencję z możliwością jednokrotnej reelekcji. W rządzeniu pomaga mu jego zastępca będący Wiceprzewodniczącym ChRL. Obaj mogą objąć te urzędy dopiero po ukończeniu 45 roku życia. Funkcje te nie są jednak faktycznie władającymi podmiotami w tymże kraju; wykonują one raczej decyzje parlamentu, takie jak powoływanie i odwoływanie premiera, członków Rady Państwa, ogłaszanie ustaw, ratyfikowanie umów międzynarodowych itp. Prawdziwymi władcami są jednak sekretarz generalny Komunistycznej Partii Chin oraz przewodniczący Centralnej Komisji Wojskowej. Od kilkunastu lat te trzy funkcje najczęściej pełni jedna osoba, dzięki czemu ranga przewodniczącego Chińskiej Republiki Ludowej zdecydowanie zwiększyła się.


Najwyższym organem władzy wykonawczej jest Rada Państwa (znana także jako Centralny Rząd Ludowy) z premierem na czele. Jej członkowie mogą pełnić swoje funkcje maksymalnie przez dwie kadencje (trwające równocześnie z kadencją parlamentu) i są przez Zgromadzenie wybierani (na wniosek premiera, tego zaś wybiera władza ustawodawcza na wniosek przewodniczącego ChRL). Co ciekawe nie posiada ona żadnych kompetencji związanych z obronnością kraju.

Władza sądownicza

Sądy ludowe (powszechne) dzielą się podobnie, jak podzielony został kraj administracyjnie (wyróżnia się sąd podstawowy, średni oraz wyższy). Oprócz tego na terenie Chin działają również organy specjalne. Te drugie nadzorują wojsko, transport wodny oraz kolejowy. Nad wszystkimi nadzór sprawuje Najwyższy Sąd Ludowy, którego członkowie wybierani są przez Stały Komitet OZPL, a jego prezes – przez Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych. Do jego kompetencji należy przede wszystkim rozpatrywanie skarg kasacyjnych, rozpatrywanie apelacji od wyroków sądów wysokich i specjalnych, zatwierdzanie wyroków śmierci, jak i wykładanie obowiązującego prawa.


Co ciekawe Sąd jest odpowiedzialny za swe działania przed parlamentem, mimo że konstytucja gwarantuje jego niezawisłość. Należy pamiętać o tym, iż w tym kraju nadal wydawane są wyroki skazujące na zesłanie do obozu pracy wzorowanego na gułagu czy śmierć.

Republika Chińska. Opisując ustrój Chińskiej Republiki Ludowej, nie należy zapominać o drugim, nieuznawanym przez większość państwa, kraju, tj. Republice Chińskiej. Tutaj postawiono na klasyczny, monteskiuszowski trójpodział władzy uzupełniony o tradycje tegoż rejonu. Dlatego też w tymże państwie władza dzieli się na Izbę Ustawodawczą będącą odpowiednikiem parlamentu, Wykonawczą będącą rządem, Sądowniczą, Kontrolną (wykonuje ona audyty finansowe, cenzuruje oraz broni praw obywatelskich) oraz Egzaminacyjną (rozwija służbę cywilną, jak i nadaje stopnie oraz rangi w tamtejszej administracji.


Jak doskonale widać ustrój Chińskiej Republiki Ludowej przypomina nieco trójpodział władzy, choć nadal mu do niego wiele brakuje. Może w wyniku dalszego ocieplania relacji z państwami europejskimi oraz USA dojdzie do kolejnych reform ustrojowych oraz zakończenia rządów Komunistycznej Partii Chin? Czas to pokaże już niedługo.

Mikołaj Wolanin

Komentarze