Przejdź do głównej zawartości

Ustrój USA w pigułce (cz.1) | Młodzi w Polityce

Kiedy słyszymy nazwę Stany Zjednoczone, jednym z naszych pierwszych skojarzeń związanych z tym państwem są z pewnością wolność i demokracja. Rzeczywiście, USA to jedna z najstarszych współcześnie istniejących demokracji posiadająca bogatą historię oraz tradycję. Jak jednak funkcjonuje system polityczny tego supermocarstwa?

Jak to się zaczęło?

Stany Zjednoczone Ameryki zostały proklamowane w 1776 i są republiką federalną. USA składa się z 50 stanów, Dystryktu Kolumbii, gdzie położona jest stolica - Waszyngton, liczne wyspy np. Mariany Północne Samoa Amerykańskie, Midway czy Portoryko. Stany Zjednoczone kontrolują też bazę wojskową Guantanamo na Kubie, która jest uważana przez rząd kubański za terytorium okupowane.

Znalezione obrazy dla zapytania konstytucja usa

Konstytucja

W maju 1787 roku w Filadelfii doszło do zebrania przedstawicieli wszystkich wówczas istniejących stanów, poza Rhode Island, którzy utworzyli tzw. Konwencję Konstytucyjną. Zadaniem tego ciała było przygotowanie projektu nowej konstytucji amerykańskiej. Po zakończeniu prac nad jej treścią, dokument został przesłany legislaturom poszczególnych stanów do ratyfikacji, a następnie wszedł w życie w 1789 roku.

Znalezione obrazy dla zapytania konstytucja usa

Amerykańska konstytucja jest najstarszą z obowiązujących konstytucji. O jej trwałości przesądziło kilka czynników, a przede wszystkim jej ogólnikowość, co pozwala na różną interpretację jej postanowień dokonywaną przez Sąd Najwyższy. Jak pisał prof. R. Tokarczyk "Według dominujących w Stanach Zjednoczonych przekonań, konstytucja federalna jest przede wszystkim tym, co przez nią rozumie i jak ją interpretuje Sąd Najwyższy".

Dokument ten składa się ze wstępu, siedmiu artykułów oraz 27 poprawek. Już w 1789 roku Kongres uchwalił pierwsze dziesięć poprawek do konstytucji, czyli tzw. Kartę Praw. Zawiera ona katalog podstawowych praw obywatelskich, w tym m.in. wolność słowa i prasy, głośno dziś komentowane prawo do noszenia broni czy prawo do nienaruszalności mienia, mieszkania oraz korespondencji.

Znalezione obrazy dla zapytania usa karta praw

Do podstawowych zasad ustrojowych zawartych w amerykańskiej konstytucji zalicza się zasady: federalizmu, podziału władzy, rządu reprezentacyjnego, rządów prawa oraz suwerenności narodu. Ustawa zasadnicza wyraźnie rozdziela uprawnienia władzy federalnej od kompetencji władz stanowych. Istnieją jednak tzw. uprawnienia równoległe, które realizowane są zarówno na szczeblu federalnym, jak i stanowym. Zalicza się do nich np. pobieranie podatków czy wprowadzanie przepisów dotyczących porządku publicznego.

Kongres

Konstytucja USA wprowadza trójpodział władzy. Władza ustawodawcza jest sprawowana przez Kongres składający się z Izby Reprezentantów (izba niższa) oraz Senatu (izba wyższa). Wśród Ojców Założycieli, do których zaliczali się m.in. Benjamin Franklin, George Washington oraz Thomas Jefferson, pojawił się spór dotyczący liczny oraz sposobu wyboru reprezentantów do parlamentu. Zdecydowano więc, że Kongres będzie bikameralny. 

Znalezione obrazy dla zapytania kongres usa

Izba Reprezentantów składa się więc z 435 członków. Przyjęto zasadę, że liczba kongresmenów przypadających na dany stan będzie zależeć od liczby jego ludności, przy czym każdy stan musi mieć minimum jednego reprezentanta. Kadencja Izby wynosi dwa lata. Przewodniczącym Izby Reprezentantów jest speaker, którego funkcję pełni obecnie Paul Ryan.

Znalezione obrazy dla zapytania kongres usa

W skład Senatu wchodzi natomiast po dwóch senatorów z każdego stanu (niezależnie od liczby ludności), co daje łącznie 100 osób. Kadencja senatora trwa sześć lat, a co dwa lata wybierana jest jedna trzecia składu izby wyższej. Z urzędu przewodniczącym Senatu jest wiceprezydent Stanów Zjednoczonych. Jako, że nie jest on senatorem, to bierze udział w głosowaniu wyłącznie w przypadku równowagi głosów. Na co dzień zastępuje go przewodniczący pro tempore, czyli obecnie Orrin Hatch.

Znalezione obrazy dla zapytania usa senate

Niewystępującym w Polsce rozwiązaniem jest stanowisko whipa, którego posiada każda frakcja w parlamencie. Jego zadaniem jest dbanie, by członkowie partii postępowali zgodnie ze stanowiskiem kierownictwa, gdyż w Kongresie nie ma dyscypliny partyjnej, a frakcje nie podlegają ogólnokrajowym kierownictwom partii.

Kongres spełnia różnorakie funkcje, a w tym przede wszystkim ustawodawczą, kontrolną, prawodawczą (uchwalanie konstytucji) oraz kreacyjną, gdyż w określonych okolicznościach wybiera prezydenta. Kongres też wypowiada wojnę, dysponuje funduszami oraz wyraża zgodę na wiele prezydenckich nominacji.

Bartłomiej Trzos

Dalsza część charakterystyki ustroju Stanów Zjednoczonych zawierająca opis prezydenta, sądownictwa oraz systemu partyjnego ukaże się już niedługo!

Komentarze