Przejdź do głównej zawartości

Ustrój Hiszpanii w pigułce | Młodzi w Polityce

Dzisiejszy artykuł z cyklu „system polityczny w pigułce” poświęcony zostanie państwu z południa Europy – Hiszpanii. Mimo, że zabraknie znanych nam z tego kraju przysmaków, ani nie będziemy mogli cieszyć się zabytkami Barcelony, to ich brak zastąpią opisane w tekście: Konstytucja, zasady ustrojowe oraz podział władzy.

Rys historyczny

Czasy dyktatury w Hiszpanii zakończyły się 20 listopada 1975 roku, czyli wraz ze śmiercią generała Francisco Franco. Zgodnie z mechanizmem przekazania władzy zaprojektowanym przez dyktatora, państwo to już dwa dni później stało się monarchią, na czele z Juanem Carlosem.

Król początkowo mianował na stanowisko premiera konserwatywnego polityka Carlosa Ariasa Navarro, co nie zwiastowało szybkich przemian. Wkrótce jednak zwolennicy kontynuowania starego reżimu zeszli na dalszy plan sceny politycznej, zastąpieni przez przedstawicieli połączonych ugrupowań dotychczasowej opozycji. 

Znalezione obrazy dla zapytania francisco franco

Czas właściwych reform rozpoczął się wraz z powierzeniem teki premiera Adolfo Suarezowi. Zamiast jednak gwałtownie zerwać z systemem, Suarez sukcesywnie i stopniowo przebudowywał państwo. Projekty zmian powstawały w dialogu z opozycją, kościołem oraz wojskiem, co pozwoliło na przemyślaną i kompleksową reformę struktur państwowych.

Konstytucja

30 października 1978 roku obie izby Kortezów uchwaliły ustawę zasadniczą (przy sprzeciwie części posłów, m.in. z Kraju Basków), a następnie przyjęta została ona w przeprowadzonym w grudniu referendum. Juan Carlos podpisał konstytucję 27 grudnia 1978 roku.

Zawiera ona elementy różnych ideologii, w tym liberalizmu, chadecji oraz socjaldemokracji. Skutkuje to jednak pewnymi nieprecyzyjnymi zapisami o nieokreślonym dokładnie charakterze. 

Znalezione obrazy dla zapytania spain constitution

Konstytucja wprowadza pewne zasady ustrojowe, do których należą przede wszystkim: monarchia parlamentarna, rządy prawa, pluralizm polityczny, suwerenność ludu oraz zapewnienie wolności i praw obywatelskich. Zawarte zostały w niej, oprócz demokracji pośredniej, również elementy bezpośrednie, takie jak różnego rodzaju referenda oraz inicjatywa ustawodawcza.

Relacja między rządem, a parlamentem została oparta na schemacie systemu parlamentarno-gabinetowego. Prerogatywą monarchy jest powoływanie rządu, jaki musi uzyskać akceptację niższej izby parlamentu, przed którą odpowiada politycznie premier. 

Głowa państwa

W Hiszpanii panuje monarchia dziedziczna. Głową państwa jest Filip VI Burbon, którego małżonką jest królowa Letycja. Zgodnie z konstytucją, król to „szef państwa, symbol jego jedności i trwałości”. 

Znalezione obrazy dla zapytania Philip VI Burbon

Władca pełni szereg ważnych funkcji, do których zalicza się przede wszystkim: bycie naczelnym dowódcą sił zbrojnych, wysyłanie i przyjmowanie ambasadorów oraz wyrażanie zgody na zaciąganie zobowiązań międzynarodowych w ramach traktatów. Ponadto głowa państwa wykonuje takie zadania, jak: nadawanie tytułów honorowych, zarządzanie wyborów parlamentarnych, mianowanie członków rządu, sankcjonowanie ustaw i zwoływanie Kortezów Generalnych. Znaczący jest fakt, iż król nie dysponuje prawem weta wobec uchwalonych przez parlament praw.
 

Parlament

Hiszpański parlament to właśnie Kortezy. Jest on dwuizbowy. Niższa izba nosi nazwę Kongresu Deputowanych, a wyższa – Senatu. Czynne prawo wyborcze do obu izb wynosi 18 lat. Niższa izba składa się z 350 deputowanych wybieranych w systemie proporcjonalnym, natomiast wyższa skupia 208 członków pochodzących z wyborów większościowych i 51 delegatów wspólnot autonomicznych. Kadencja Kortezów wynosi 4 lata. 

Znalezione obrazy dla zapytania spanish parliament

Izby z reguły obradują oddzielnie, natomiast istnieją okoliczności, kiedy zbierają się one na wspólne posiedzenie. Dzieje się tak m.in. w kwestiach stwierdzenia niezdolności władcy do pełnienia funkcji, odebrania przysięgi od króla czy jednoznacznego zakazania małżeństwa osobom, które mają prawo do sukcesji tronu.

Do kompetencji Kortezów zalicza się normalne funkcje parlamentu w państwie demokratycznym, np. uchwalanie ustaw, kontrolę nad władzą wykonawczą czy zatwierdzanie budżetu. Izby powołują też po czterech członków Trybunału Konstytucyjnego, część członków Rady Głównej Władzy Sądowej oraz radców Trybunału Obrachunkowego. Kortezy desygnują też Obrońcę Ludu, czyli odpowiednika naszego Rzecznika Praw Obywatelskich. 

Rząd

Władzę wykonawczą w Hiszpanii, oprócz króla, pełni rząd na czele z premierem. Kandydat na urząd szefa egzekutywy musi mieć zagwarantowane poparcie większości deputowanych, przez co zazwyczaj wysuwany jest przez największą partię.

Warunkiem powołania rządu jest wyrażenie mu przez parlament wotum zaufania bezwzględną większością głosów. Jeżeli w ciągu dwóch miesięcy od pierwszego głosowania nad kandydaturą na premiera żaden kandydat nie uzyska wymaganej większości głosów, to król wówczas rozwiązuje Kortezy i zarządza wybory.
Znalezione obrazy dla zapytania spanish government

Istniejący już rząd ustępuje w przypadku śmierci lub dymisji premiera lub w przypadku wyrażenia mu konstruktywnego wotum nieufności.

Do zadań rządu należy m.in.: kierowanie polityką państwa oraz administracją. Przysługuje mu prawo inicjatywy ustawodawczej oraz prawo do wydawania tzw. dekretów ustawodawcze. Jednym z najbardziej kluczowych zadań rządu jest przygotowanie projektu budżetu, który powinien zawierać całość wydatków i dochodów państwa.

Podział terytorialny

Hiszpania to kraj unitarny, jednak zregionalizowany. Dzieli się ona na 18 autonomicznych wspólnot, a następnie na 50 prowincji. Szczególny status posiadają Baleary, Wyspy Kanadyjskie oraz Ceuta i Melilla. Poczucie przynależności regionalnej w Hiszpanii jest dość silne. W ostatnich miesiącach na przykład głośno na świecie było na temat próbującej się uniezależnić od Madrytu Katalonii, a niegdyś o niezależność walczyli Baskowie, w tym organizacja terrorystyczna ETA. 

Znalezione obrazy dla zapytania spanish law

Hiszpania to bez wątpienia wyjątkowy kraj, o bogatej historii, kulturze oraz sztuce. Pod względem politycznym jest to przykład państwa, które w udany sposób zakończyło niechlubny okres dyktatury, by śmiało wejść w demokrację, gdzie czołowa postać transformacji, król Juan Carlos, cieszy się olbrzymim szacunkiem i autorytetem ogółu społeczeństwa.

Bartłomiej Trzos

Komentarze

Prześlij komentarz