Przejdź do głównej zawartości

Ustrój Niemiec w pigułce | Młodzi w Polityce

Republika Federalna Niemiec to jedno z najbardziej liczących się państw świata. Nie tylko posiada jedną z największych gospodarek świata, czego dowodem jest chociażby czwarte miejsce na liście krajów z najwyższym PKB, ale też należy do grupy G7 oraz posiada wiodącą rolę w Unii Europejskiej. Jak jednak przedstawia się system polityczny Niemiec?

Konstytucja i zasady ustrojowe

Niemcy to republika federalna składająca się z 16 landów ze stolicą w Berlinie. Ustawa zasadnicza tego kraju obowiązuje od 24 maja 1949 roku. Mimo że jest to konstytucja sztywna, a do jej zmiany potrzeba większości dwóch trzecich w obu izbach parlamentu, to jej tekst był już aż czterdzieści dwa razy zmieniany. Ustawa zasadnicza uznaje niezmienność kilku podstawowych zasad ustrojowych, co oznacza że nie dopuszcza się ich zmiany bądź zniesienia. Należą do nich: zasada suwerenności narodu, zasada demokracji przedstawicielskiej, zasada podziału władzy oraz zasada federalizmu. Uznanie tych zasad cementujących system demokratyczny za niezmienne zostało spowodowane tragicznymi doświadczeniami okresu Republiki Weimarskiej oraz Trzeciej Rzeszy.

Podobny obraz

Zasada suwerenności narodu wywodzi się ze stwierdzenia zawartego w konstytucji, iż „wszystka władza pańswowa pochodzi od Narodu”. Ważne jest jednak to, że ustawa zasadnicza konsekwentnie przyjmuje zasadę przedstawicielstwa, a co za tym idzie, w Niemczech nie występują formy demokracji bezpośredniej, takie jak inicjatywa ludowa czy referendum, za wyjątkiem przypadku zmiany granic państwowych.

16 landów zrzeszonych w RFN można określić jako państwa o ograniczonej suwerenności. Nie mają one prawnej możliwości wystąpienia z organizmu państwowego federacji.

Władza ustawodawcza

Niemiecki parlament składa się z dwóch izb: Parlamentu Związkowego, czyli Bundestagu, oraz Rady Związkowej – Bundesratu.

Członkowie Bundestagu wybierani są bezpośrednio przez naród w wyborach pięcioprzymiotnikowych, gdzie obowiązują zasady powszechności, bezpośredniości, równości, tajności oraz wolności. Granicą wieku dla zarówno czynnego, jak i biernego prawa wyborczego jest ukończenie 18 lat. W wyborach stosowany jest mieszany system wyborczy, a wyborca dysponuje dwiema kartami do głosowania. Na skutek skomplikowanego systemu wyborczego dochodzi do sytuacji, których skutkiem jest zmiana liczebności deputowanych. Dodatkowy mandat zwany jest superatą. Bundestag posiada również wewnętrzne organy, go których zaliczają się: przewodniczący, reprezentujący zwykle najsilniejszą frakcję parlamentarną, prezydium, Rada Seniorów oraz komisje parlamentarne. Jeżeli natomiast chodzi o zadania spełniane przez Parlament Związkowy, to należy wymienić funkcje ustawodawczą, kreacyjną oraz kontrolną.

Znalezione obrazy dla zapytania bundestag

Drugą izbą niemieckiego parlamentu jest Rada Związkowa. W przeciwieństwie do Bundestagu, jej członkowie nie pochodzą z wyborów powszechnych, gdyż w Bundesracie reprezentowane są rządy krajów związkowych. W jego skład wchodzi 69 członków, a liczba reprezentantów danego landu zależy od liczby jego mieszkańców. Ciekawą zasadą panującą w tej izbie jest to, że przedstawiciele landu muszą oddać swe głosy jednolicie, gdyż w przeciwnym wypadku uznawane są one za nieważne. Organami wewnętrznymi tej izby są: przewodniczący, trzech wiceprzewodniczących, prezydium, stałe gremium doradcze oraz komisje.

Prezydent


Jak pisze M. Kowalska: „Prezydentowi federalnemu przysługuje typowa pozycja republikańskiej głowy państwa, tak jak kształtuje ją system parlamentarno-gabinetowy. (…) Jego pozycja w mechanizmie ustrojowym i życiu politycznym kraju ograniczona jest do tego stopnia, że wybitniejsi politycy poszczególnych partii politycznych uważają wybór na to stanowisko za „cofnięcie się w karierze politycznej””.

Wybór na stanowisko dokonywane jest przez Zgromadzenie Federalne, w którego skład wchodzą członkowie Bundestagu oraz osoby wybrane przez organy przedstawicielskie krajów związkowych. O urząd ubiegać się może każdy Niemiec, który ukończył 40 lat. Kadencja prezydenta wynosi 5 lat, a ponowny wybór tej samej osoby możliwy jest tylko raz.

Znalezione obrazy dla zapytania deutschland president

Zgodnie z konstytucją, głowa państwa nie podlega odpowiedzialności politycznej przed parlamentem, natomiast w przypadku umyślnego aruszenia ustawy zasadnicznej bądź innej ustawy federalnej prezydent odpowiada konstytucyjnie. Ostateczne rozstrzygnięcie należy wówczas do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, który ma prawo pozbawić oskarżonego urzędu. W przypadku przedterminowego opróżnienia urzędu, obowiązki głowy państwa przejmuje przewodniczący Rady Związkowej.

Jak już wspomniano na początku, rola prezydenta Niemiec jest bardzo ograniczona. Do jego skąpych kompetencji zalicza się m.in.: promulgacja ustawy, nominowanie członków rządu i wyższych urzędników, mianowanie sędziów, stosowanie prawa łaski oraz przyjmowanie i wysyłanie przedstawicieli dyplomatycznych. W przypadku wybuchu wojny, nie staje on na czele armii, gdyż funkcja ta przypada kanclerzowi federalnemu.

Rząd federalny

Rząd federalny składa się z kanclerza, wicekanclerza oraz ministrów. W niemieckim systemie politycznym to właśnie rola kanclerza ma szczególne znaczenie. Stąd pochodzi określenie, „republika kanclerska”.

Szefa rządu wybiera Bundestag większością głosów na wniosek prezydenta. Panuje zasada, iż kandydatem na kanclerza zostaje przywódca największej frakcji parlamentarnej.

Do podstawowych kompetencji kanclerza należą określanie składu rządu, kierowanie jego pracami oraz określanie jego polityki. Ponosi on odpowiedzialność przed parlamentem na zasadzie konstruktywnego wotum nieufności. Kanclerz może również wystąpić z wnioskiem o udzielenie mu wotum zaufania. 

Znalezione obrazy dla zapytania rzÄ…d niemiec

Na kształt niemieckiego systemu politycznego wpłynęło wiele czynników historycznych, w tym przede wszystkim czasy Republiki Weimarskiej oraz Trzeciej Rzeszy. Dzisiaj mamy do czynienia z ustrojem silnie zracjonalizowanym, co oczywiście nie wyklucza pewnych kryzysów, takich jak mający miejsce do niedawna problem z utworzeniem rządu. Podsumowując jednak, można stwierdzić, iż system panujący w Republice Federalnej Niemiec jest dostosowany do specyfiki państwa oraz zapewnia sprawne jego zarządzanie.

Bartłomiej Trzos

Komentarze