Przejdź do głównej zawartości

Ustrój Szwecji w pigułce | Młodzi w Polityce

Jaką formę ma Konstytucja Szwecji? Jakie kompetencje posiada jej monarcha? Czym jest Riksdag? Jaką funkcję pełni Ombudsman? - odpowiedzi zarówno na te, jak i inne pytania znajdziecie Państwo w niniejszym artykule poświęconym systemowi politycznemu tego skandynawskiego kraju. 

Ustawa zasadnicza Królestwa Szwecji uznawana jest, podobnie jak te w Wielkiej Brytanii czy Izraelu, za konstytucję niepisaną. Oznacza to, że zamiast jednego dokumentu, tworzy ją kilka mniejszych aktów prawnych regulujących funkcjonowanie państwa i jego instytucji. W Szwecji są to: Akt o Sukcesji, Akt o Wolności Prasy, Akt o Formie Rządu i Akt o Riksdagu.

Państwa skandynawskie znane są z jednej z najdłuższych tradycji ochrony praw i wolności człowieka. Konstytucja wymienia m.in.: prawo do wolności wyznania, zrzeszania się, przemieszczania się, manifestowania. Zakazuje również ekstradycji obywateli Szwecji poza granice państwa oraz nie zezwala stosowania kary śmierci.


Głową państwa w Szwecji jest monarcha, obecnie król Karol XVI Gustaw. Urząd ten może objąć tylko obywatel, który ukończył 25. rok życia. Na skutek reform ustrojowych z lat 1954-1974 kompetencje władcy zostały mocno ograniczone na rzecz rządu i parlamentu. Współcześnie są to przede wszystkim funkcje reprezentacyjne o symbolicznym charakterze, np. przewodniczenie obradom Komitetu Spraw Zagranicznych czy pełnienie funkcji zwierzchnika w państwowym Kościele ewangelicko-luterańskim. Tradycyjnie również do jego zadań należy uroczyste otwieranie posiedzeń Riksdagu i wręczanie Nagród Nobla. Podobnie jak w Wielkiej Brytanii, król nie ponosi ani odpowiedzialności prawnej, ani politycznej.

W Szwecji istnieje jednoizbowy parlament zwany Riksdagiem. Zasiada w nim 349 posłów wybieranych na okres 4 lat w systemie proporcjonalnym za pomocą metody Sainte-Laguë. Czynne i bierne prawo wyborcze należy do obywateli, którzy ukończyli 18 lat. Do najważniejszych funkcji, jakie spełnia Riksdag, należą: prawo do interpretowania postanowień konstytucji, funkcja kontrolna wobec rządu oraz funkcja kreacyjna. Parlament powołuje m.in. gubernatora Banku Szwecji oraz ombudsmana. Ciekawostką jest, że w Szwecji istnieje instytucja zastępcy deputowanego, który zastępuje go w przypadku nieobecności. 

Znalezione obrazy dla zapytania król szwecji

Oryginalnym rozwiązaniem jest zasada, że rząd powołuje nie głowa państwa, lecz przewodniczący Riksdagu (talmana), co podkreśla parlamentarny system rządów w Szwecji. W skład rządu wchodzi premier kierujący jego pracami oraz ministrowie. W tym skandynawskim państwie przejawia się tzw. dualizm administracji rządowej. Oznacza to, iż ministerstwa są niewielkimi instytucjami, wyznaczającymi kierunki działań i rozwoju państwa, natomiast za bieżące zarządzenie odpowiadają urzędy centralne, które zatrudniają wykwalifikowanych, a co ważniejsze, apolitycznych urzędników.

Jeśli już mowa o urzędnikach, to znajdziemy tu korzenie tego, co w Polsce nazywamy instytucją Rzecznika Praw Obywatelskich. Urząd ombudsmana został wprowadzony w Szwecji już na początku XVIII wieku. Jego zadaniem było i jest czuwanie nad tym, czy organy administracji przestrzegają ustanowionego prawa. Obecnie Riksdag powołuje się na okres swojej kadencji czterech takich urzędników, jednego Głównego Prawnego Ombudsmana i trzech Prawnych Ombudsmanów. 

Znalezione obrazy dla zapytania sweden parliament

To już jest koniec dzisiejszego artykułu opisującego system polityczny Królestwa Szwecji. Mam nadzieję, udało mi się go Państwu pokrótce przybliżyć. Kolejny artykuł opisujący ustrój „w pigułce” dotyczyć będzie najbardziej nam dzisiaj przyjaznego kraju w Europie – Węgier.

Bartłomiej Trzos

Komentarze