Przejdź do głównej zawartości

Ustrój Węgier w pigułce | Młodzi w Polityce

Dzisiejszy artykuł z cyklu „System polityczny w pigułce” poświęcony zostanie prawdopodobnie najbardziej przyjaznemu Polsce państwu Europy – Węgrom. Znaleźć możecie Państwo tutaj odpowiedzi na wiele pytań dotyczących ustroju tego kraju, w tym charakterystykę konstytucji, wyjątkową rolę parlamentu w systemie władzy oraz opis organów wymiaru sprawiedliwości. Zapraszam!

Węgry posiadają bardzo długą i bogatą historię konstytucjonalizmu. Przez wieki uchwalane były kolejne akty prawne regulujące podstawowe zagadnienia ustrojowe. Należą do nich m.in. Złota Bulla Andrzeja I z XIII wieku, konstytucja z 1848 roku przyjęta w czasie Wiosny Ludów oraz ustawa zasadnicza Węgierskiej Republiki Ludowej uchwalona 18 sierpnia 1949 roku. Należy jednak pamiętać, że to takich aktów było znacznie więcej, a wymienione zostały tylko te najbardziej znaczące.

Znalezione obrazy dla zapytania hungary flag hd

Co ciekawe, na Węgrzech do dnia dzisiejszego obowiązuje konstytucja z 1949 roku. 18 października 1989 roku przyjęta została ustawa nr XXI o zmianie konstytucji, która jednak z prawnego punktu widzenia stanowiła jedynie jej poprawkę, a nie ustanawiała nowy akt prawny. Tak więc mimo że jej treść jest zupełnie inna od oryginalnej, to wciąż jednak formalnie wciąż obowiązuje ustawa zasadnicza z końcówki lat 40. W uproszczeniu, napisano nową konstytucję i włożono ją w ramy dotychczasowej. Takie rozwiązanie nazywa się w prawie konstytucyjnym całkowitą materialną zmianą konstytucji.

Do najważniejszych zasad ustrojowych należą zasada suwerenności narodu, zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada republikańskiej formy rządów oraz zasada społecznej gospodarki rynkowej. Ciekawostką jest, że konstytucja Węgier stanowi, iż władzę zwierzchnią sprawuje parlament określony jako najważniejszy organ władzy państwowej, co niejako stanowi powszechnie przyjętej w krajach demokratycznych zasady trójpodziału i równowagi władzy.

Znalezione obrazy dla zapytania alkotmány

Konstytucja przewiduje następujące organy państwowe: Zgromadzenie Krajowe (parlament), prezydenta, rząd, Trybunał Konstytucyjny, rzecznika praw obywatelskich, rzecznika praw mniejszości narodowych i etnicznych, sądy oraz prokuraturę.

Na Węgrzech, w przeciwieństwie do Polski, obowiązuje unikameralizm. Oznacza to, że jest jedna izba parlamentu, która u naszych bratanków nosi nazwę Zgromadzenia Krajowego. Składa się on z 199 deputowanych wybieranych na czteroletnią kadencję. Do zadań parlamentu należą funkcje ustrojodawcze (uchwalanie konstytucji), ustawodawcze, udział w kreowaniu polityki wewnętrznej (np. poprzez zatwierdzanie budżetu) oraz zewnętrznej (np. decydowanie o użyciu sił zbrojnych poza granicami państwa).

Kolejnym organem konstytucyjnym jest prezydent wybierany na pięć lat przez Zgromadzenie Krajowe w głosowaniu tajnym. Dopuszczalna jest jedna reelekcja. Posiada on szereg uprawnień, do których zalicza się: reprezentowanie państwa, prawo inicjatywy ustawodawczej, prawo weta oraz mianowanie ambasadorów. W swoich działaniach jest nietykalny, lecz odpowiadać może za naruszenie konstytucji lub jakiejkolwiek innej ustawy.

Znalezione obrazy dla zapytania hungary constitution

Na jego wniosek Zgromadzenie Krajowe wybiera bezwzględną większością premiera. Następnie wskazuje on kandydatów na stanowiska ministrów, którzy powoływani są przez głowę państwa. Tak jak w innych państwach głównymi zadaniami rządu są kierowanie administracją, wykonywanie budżetu, udział w stanowieniu prawa i zapewnianie bezpieczeństwa państwu oraz jego obywatelom.

Obok legislatury (władzy ustawodawczej) i egzekutywy (władzy wykonawczej) funkcjonuje jeszcze władza sądownicza. Do organów wymiaru sprawiedliwości zalicza się sądy powszechne i Trybunał Konstytucyjny. Od 2003 roku sądy powszechne są czterostopniowe i na ich system składają się sądy miejscowe, sądy wojewódzkie, Sąd Krajowy i Sąd Najwyższy. Działa też Trybunał Konstytucyjny złożony z jedenastu członków. Zakres jego obowiązków jest tożsamy wobec kompetencji polskiego Trybunału. Na Węgrzech istnieje też odpowiednik znanej nam z Polski Krajowej Rady Sądownictwa, który nosi nazwę Narodowej Rady Sądownictwa. W jej skład wchodzą zarówno zawodowi sędziowie, jak i minister sprawiedliwości, prokurator generalny, prezes Krajowej Izby Adwokackiej i dwóch parlamentarzystów.

Znalezione obrazy dla zapytania orban i kaczyński

Mam nadzieję, że dzięki temu tekstowi możecie Państwo lepiej zrozumieć ustrój polityczny Węgier. Jest to szczególnie ważne w dzisiejszych czasach, kiedy ten kraj stanowi dla polskich władz niejako wzór do naśladowania. Na zakończenie mogę też zdradzić temat kolejnego artykułu z cyklu „system polityczny w pigułce”, który poświęcony zostanie kolejnemu państwu Grupy Wyszehradzkiej – Republice Czeskiej.

Bartłomiej Trzos

Komentarze