Przejdź do głównej zawartości

Skąd wziął się feminizm? | Młodzi w Polityce

Czym obecnie jest feminizm w Polsce? Jakie postawy kształtuje on pośród różnych społeczności? O jakie ideały walczą współczesne feministki? Jaki wpływ wywiera idea feminizmu na sytuację społeczno – prawną kobiet w Polsce?

Feminizm jest ideologią i ruchem społecznym związanym z równouprawnieniem kobiet. Jednym z podstawowych założeń feminizmu jest dążenie do emancypacji kobiet i równouprawnienia płci, zarówno pod względem formalnym, jak i faktycznym.

Trzeba przyznać, że pytania o feminizm wydają się o tyle aktualne, iż obecny rząd za pomocą swojej skrajnie mizoginicznej polityki usilnie dąży do zdeprawowania pewnych postaw tudzież poglądów, które w mojej opinii są silnie zakorzenione pośród wielu Polek. Tak też hasło „feminizm” od początku rządów Prawa i Sprawiedliwości zaczęło stawać się coraz bardziej popularne i powszechnie stosowane przez polityków, którzy w znacznej mierze zapomnieli o problemach, z jakimi obecnie muszą mierzyć się m.in. kobiety.


Aby dobrze zrozumieć samą ideę feminizmu, trzeba poznać genezę tego pojęcia, które niestety już pewien czas temu zostało nacechowane co najmniej w sposób pejoratywny. Samo pojęcie jako takie weszło do obiegu dopiero w XX wieku i dopiero w tym właśnie momencie można było mówić o feminizmie w dzisiejszym tego słowa znaczeniu, choć (jak już wspominałem) i obecnie uległo ono pewnej transformacji. Nie oznacza to jednak, że działania podejmowane przez kobiety pod koniec wieku XVIII czy przez cały wiek XIX nie były związane z walką o równouprawnienie płci. Owszem, były, jednak wtedy nazywały się po prostu „ruchem kobiecym”. Dziś feminizm oznacza ruch na rzecz prawnego i społecznego równouprawnienia kobiet.

Znalezione obrazy dla zapytania feminizm

Historia feminizmu w pigułce

Oczywiście historia ruchu kobiecego, a także feminizmu to setki lat nieustannej walki o równouprawnienie – co same podkreślały i podkreślają kobiety walczące właśnie za te ideały. Dlatego też nie sposób opisać całą historię tego ruchu na kilku stronach A4. Niemniej jednak początków tej ideologii należy doszukiwać się w Rewolucji Francuskiej z 1789 roku. To właśnie wtedy rozpoczął się proces wdrażania kobiet w życie społeczne i aktywizowania ich ról społecznych. Nigdy wcześniej nie udawało się to na tak wielką skalę.

Olimpia de Gouges jest uważana za pierwszą bojowniczkę o prawa kobiet, która dała się utrwalić w pamięci potomnych jako ta, która wyszła poza narzucony jej schemat. W 1791 roku opublikowała tzw. Deklarację Praw Kobiety i Obywatelki, w której nawoływała do ustanowienia równouprawnienia w zakresie prawa i administracji.

Nurt zapoczątkowany przez Olimpię powoli zaczął przenosić się na inne kraje kontynentu, m.in. na Anglię – gdzie zaobserwować można było szerokie poparcie dla idei równouprawnienia. Właśnie tam szeroką działalność w tym zakresie prowadziła niejaka Mary Wollstonecraft. Wzrastające poparcie społeczne oraz zrywy kobiet ku równouprawnieniu doprowadziły do wyodrębnienia się z kręgu kobiet tzw. sufrażystek. Nastąpiło to w XIX wieku i to właśnie Wielka Brytania była pierwszym państwem, w którym kobiety rozpoczęły walkę o prawa wyborcze, a je same nazwano sufrażystkami. To w historii nazywamy pierwszą falą feminizmu, która de facto trwała do lat 60. XX wieku. Dzięki wielu działaczkom na rzecz równouprawnienia w tym okresie kobiety uzyskały prawa wyborcze w Wielkiej Brytanii w 1918 roku.

Zobacz obraz źródłowy

Kolejnym ważnym etapem w historii walki o równouprawnienie była Druga fala feminizmu. Przechodząc do czasów bardziej nam współczesnych, w 1960 roku feminizm ponownie obudził się do życia jako część radykalnej kultury zawierającej w sobie walkę o prawa obywatelskie oraz wolność seksualną. Organizowano kampanię na rzecz opieki nad dziećmi, zdrowia, opieki społecznej, edukacji, etc… W 1975 roku ONZ ogłosiła Międzynarodową Dekadę Kobiet. Ruchy rewolucyjne w Zimbabwe, Angoli, Mozambiku i Nikaragui głosiły hasła wyzwolenia kobiet w ich ideologii. W Europie ruch pokojowy stał się celem dla feministycznego aktywizmu.

Feminizm w Polsce

Rozwój feminizmu wyglądał inaczej w różnych częściach świata – tak było również w Polsce. Różnice pomiędzy feminizmem jaki rozwijał się w krajach Europy zachodniej – przede wszystkim we Francji i Wlk. Brytanii, można dostrzec na wielu płaszczyznach w porównaniu z Polską. Różna jest przede wszystkim liczba fal feminizmu przechodząca przez kraj, bo w tym wypadku było ich aż siedem. Była to wypadkowa nastrojów społecznych.

1989 – dwie kobiety przy okrągłym stole

Przy okrągłym stole wśród 60 osób siedziały dwie kobiety: Grażyna Staniszewska po stronie opozycji, po rządowej prof. Anna Przecławska. Na początku lat 90. co prawda krakowska fundacja kobieca eFKa zaczęła już wydawać „Pełnym Głosem”, pierwsze w wolnej Polsce pismo feministyczne, działała też Federacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny. Parlament jednak całkowicie zignorował spontaniczny ruch na rzecz referendum w sprawie aborcji, który zebrał ponad milion podpisów. Od 1993 r. obowiązuje więc ustawa antyaborcyjna, dopuszczająca przerwanie ciąży tylko w przypadku zagrożenia życia lub zdrowia kobiety, gwałtu lub nieodwracalnego uszkodzenia płodu.

Zobacz obraz źródłowy

Podsumowując - historia feminizmu, a właściwe sama idea równouprawnienia na przestrzeni setek lat zyskiwała coraz większą popularność, zważywszy na obiektywnie racjonalne postulaty równego partycypowania w życiu społecznym przez kobiety. Od niepamiętnych czasów kobiety były ważnym elementem w świecie. Tym niemniej świat ten zamykał się w czterech ścianach domu, w którym głową rodziny był silny, zdecydowany, biorący udział w życiu państwa mąż, natomiast kobieta była jedynie żoną i matką. Świat kobiet przez setki lat kończył się jedynie na wykonywaniu prostych prac domowych. Na przestrzeni dziejów, zmieniających się systemów politycznych zarówno Polki, jak i kobiety wszystkich innych krajów świata miały jeden cel – zostać zauważone na arenie społecznej, politycznej, kulturalnej, być zrównane w prawach z mężczyznami na każdej płaszczyźnie i wreszcie skończyć z patriarchalizmem. W niektórych krajach wypadło to lepiej, w innych gorzej, w niektórych nie sprawdziło się wcale. Pewne jest jedno – feminizm odegrał znaczącą rolę w historii, a same feministki pokazały, że kobieta stanowi ważną jednostkę w społeczeństwie.
Michał Gonciarz

Komentarze