Przejdź do głównej zawartości

Czym jest konserwatyzm? | Młodzi w Polityce

W dzisiejszym dyskursie jedną z ważniejszych i przodujących idei w wielu państwach jest konserwatyzm. W wirze politycznej walki jednak często nawet nie dążymy do zgłębienia tej definicji, posługując się ogólnikami i żyjąc w niewiedzy. W poniższym artykule postaram się więc ją przedstawić w przystępny, krótki sposób i opowiedzieć, jaka jest jej historia i odgałęzienia. Zapraszam do lektury!

Słowo „konserwatyzm” pochodzi od łacińskiego słowa „conservare”, co oznacza „zachowywać”. Ideologia ta, w największym możliwym uproszczeniu polega na zachowywaniu pewnych wartości i pielęgnacji tradycyjnych instytucji, charakterystycznych dla danej wspólnoty czy kraju. Co ciekawe, w odróżnieniu od liberałów czy socjalistów, którzy postulują konkretny ustrój, oparty na konkretnych założeniach i ideałach, konserwatyzmy mogą się różnić w zależności od regionu. Przykładowo, dla europejskiego miłośnika tradycji najważniejszy będzie Bóg katolicki, a nieodłącznym elementem tradycji afrykańskich plemion będą wierzenia animalistyczne. Zazwyczaj jednak wszystkich ich łączy umiłowanie do hierarchii, władzy, własności, wspólnoty religijnej czy rodzinnej. Wystrzegają się także oni atomistycznego spojrzenia na społeczeństwo, czyli na ludzi jako odrębne byty – uważali człowieka za istotę społeczną i odnajdującą sens dopiero w pewnej ścisłej hierarchii.

Znalezione obrazy dla zapytania konserwatyzm

Historia tej ideologii sięga końca XVIII w., kiedy to doszło do Rewolucji Francuskiej, która dosłownie zburzyła stary porządek oparty na hierarchii feudalnej. Zupełnie spontanicznie powstała wtedy idea, która w opozycji do liberalnych tendencji oświecenia, miała sprzeciwiać się nagłym zmianom polityczno-społecznym. Warto wyróżnić tu dwa jej główne nurty:

  • Tradycjonalizm, który postulował, pozostanie przy tradycyjnych instytucjach na zawsze, gdyż te wynikały z samej woli Boga i natury człowieka. Jego głównym przedstawicielem był Joseph de Maistre.
  • Ewolucjonizm, który postulował powolne przeobrażanie się społeczeństwa i sprzeciw nie wobec zmian, a rewolucji. Oznaczało to, że reformy były jak najbardziej pożądane, a w demokratyzacji i uwolnieniu ludu nie było niczego złego, o ile nie były one sprzeczne z dziedzictwem przodków. Co ciekawe, sam główny twórca tej ideologii, Edmund Burke, był leseferystą, państwo uważał jedynie za zło konieczne i należał do partii Wigów. We współczesnym rozumieniu politologii nazwalibyśmy go raczej liberałem klasycznym.

Z biegiem lat powstawały także inne odgałęzienia konserwatyzmu, takie jak jego połączenie z nacjonalizmem, paleokonserwatyzm, czy neokonserwatyzm – jednakże jego dwa główne typy, które wymieniłem wcześniej, idealnie obrazują sedno całej sprawy, więc nie będę szczegółowo przybliżał innych.

W dzisiejszym świecie konserwatyzm pozostaje wciąż silny. Można to zaobserwować na przykładzie Europy, w której coraz częściej partie konserwatywne wysuwają się na prowadzenie w wyborach czy jako ogólne preferencje społeczeństwa. Jak będzie ewoluowała ta idea i jaki będzie miała wpływ na świat w przyszłości? Cóż, prawdopodobnie niedługo poznamy odpowiedzi na te pytania.

Paweł Kuderski

Komentarze