Przejdź do głównej zawartości

Marek Michalak — przyjaciel dzieci | Młodzi w Polityce

Z dniem dzisiejszym, 27 sierpnia swoją drugą i ostatnią kadencję zakończy obecny Rzecznik Praw Dziecka - Marek Michalak. Przez wielu młodych i nie tylko nazywany jest Przyjacielem Dzieci. Czym zasłużył na ten tytuł? Jak wyglądała jego 10-letnia działalność na tym stanowisku? Zapraszam do lektury krótkiego podsumowania pracy Rzecznika Praw Dziecka w latach 2008-2018.

Kim jest Rzecznik Praw Dziecka?

Rzecznik Praw Dziecka jest jednoosobowym organem władzy państwowej ustanowionym artykułem 72 ust. 4 Konstytucji RP z 1997 r. Po raz pierwszy został on powołany w 2000 r. Kompetencje i pozycję ustrojową Rzecznika Praw Dziecka reguluje ustawa z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka.

Najważniejszym zadaniem RPD jest stanie na straży praw dziecka ustanowionych przez Konstytucję RP, Konwencję o Prawach Dziecka oraz inne przepisy prawa.

Rzecznika Praw Dziecka na 5-letnią kadencję powołuje Sejm, co następnie zatwierdzane jest przez Senat. Kandydata na RPD może zgłosić Marszałek Sejmu lub Senatu RP, grupa 35 posłów lub 15 senatorów. Obejmuje on urząd w dniu złożenia ślubowania przed Sejmem RP. Jedna osoba może pełnić funkcję Rzecznika Praw Dziecka nie dłużej niż dwie kadencje. 

Statutowymi jednostkami organizacyjnymi Biura Rzecznika Praw Dziecka są:
  1. Gabinet Rzecznika Praw Dziecka. Podstawowym jego zadaniem jest merytoryczne i organizacyjne wspieranie zadań realizowanych przez Rzecznika.
  2. Zespół Spraw Rodzinnych i Nieletnich.
  3. Zespół Spraw Społecznych i Prawa Administracyjnego.
  4. Zespół Edukacji i Wychowania.
  5. Zespół Spraw Międzynarodowych i Konstytucyjnych.
  6. Zespół Dziecięcego Telefonu Zaufania i Przyjęć Interesantów.
  7. Zespół Administracyjny.
Pracą Biura kieruje Dyrektor Biura powoływany i odwoływany przez Rzecznika Praw Dziecka.

Marek Michalak - Przyjaciel Dzieci

Obecnie, od 2008 r. funkcję Rzecznika Praw Dziecka pełni Marek Michalak. W 1997 r. uzyskał on tytuł licencjata w zakresie pedagogiki specjalnej, a następnie w 2005 r. – tytuł magistra pedagogiki resocjalizacyjnej. Ponadto ukończył studia podyplomowe na kierunkach socjoterapia oraz organizacja pomocy społecznej.

Już jako nastolatek rozpoczął działalność na rzecz dzieci i młodzieży w swoim rodzinnym mieście. Był przewodniczącym Koła Przyjaciół Dzieci Chorych „SERCE” w Świdnicy. Pełnił funkcję prezesa Zarządu Głównego Stowarzyszenia Przyjaciół Dzieci Chorych „SERCE” w Świdnicy. Pracował też na stanowisku dyrektora i wychowawcy Centrum Przyjaźni Dziecięcej w Świdnicy. W latach 2007-2008 był prezesem Fundacji SERCE – Europejskie Centrum Przyjaźni Dziecięcej w Świdnicy.

Marek Michalak od 1996 roku należy do Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu. Pełnił funkcję wicekanclerza, a obecnie, od 2007 roku jest Kanclerzem tej kapituły.

Marek Michalak w październiku 2011 r. został wybrany na stanowisko Przewodniczącego Europejskiej Sieci Rzeczników Praw Dziecka – European Network of Ombudspersons for Children (ENOC). Obecnie pełni funkcję jej członka. 

W 2013 roku został powołany przez Sejm RP na kolejną, 5-letnią kadencję.

Za swoją działalność został uhonorowany licznymi nagrodami i wyróżnieniami, m.in.:
    • Orderem Uśmiechu (1994 r.) – jako najmłodszy Kawaler tego orderu
    • Nagrodą Specjalną Ministra Pracy i Polityki Socjalnej (1997 r.)
    • Srebrnym Krzyżem Zasługi (2003 r.)
    • Medalem Gloria Pedatrica (2015 r.)
    • Orderem Świętego Stanisława ( 2016 r.)

Znalezione obrazy dla zapytania marek michalak

Rzecznik Praw Dziecka w liczbach

W 2017 r. do Rzecznika Praw Dziecka zgłoszono 39182 spraw, związanych z:
    • Prawem do życia i ochrony zdrowia – 4271 spraw
    • Prawem do wychowania w rodzinie – 12324 sprawy
    • Prawem do godziwych warunków socjalnych – 2435 spraw
    • Prawem do nauki – 5978 spraw
    • Prawem do ochrony przed przemocą – 3206 spraw
    • Prawem do informacji – 9571 spraw
    • Innymi kwestiami – 1397 spraw
Łącznie, w ciągu 10 lat Rzecznikowi Praw Dziecka zgłoszono 331 381 spraw.

W 2017 r. Rzecznik Praw Dziecka skierował do ministrów, organów lub instytucji państwowych 168 wystąpień o charakterze generalnym, zaś przez 10 lat 1148 wystąpień.

W 2017 r. Rzecznik Praw Dziecka brał udział w 363 toczących się sprawach sądowych dotyczących nieletnich na prawach prokuratora. Od 2008 r. takich udziałów było 2104.

W 2017 r. Rzecznik Praw Dziecka spotkał się z 52 tys. dzieci w Polsce. W ciągu obydwu kadencji w takich spotkaniach wzięło udział ponad 487 tys. dzieci.

W 2017 r. honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka zostało objętych 299 wydarzeń. Suma 10 lat to 1842 udzielone patronaty honorowe.

Kampanie społeczne

Przez 10 lat swojej pracy, Rzecznik Praw Dziecka przeprowadził wiele kampanii społecznych takich jak:
  1. "BICIE JEST GŁUPIE" – kampania społeczna zorganizowana w 2009 r. przez Porozumienie "Dzieci Pod Ochroną" we współpracy z Rzecznikiem Praw Dziecka. Kampania społeczna miała na celu wystąpienie przeciwko stosowaniu kar cielesnych wobec dzieci. Promowana była przed dwa spoty reklamowe: "Ulica" i "Waza".
  2. REAGUJ. MASZ PRAWO – głównym celem kampanii jest zmiana biernej postawy ludzi wobec aktów krzywdzenia dzieci oraz zmniejszenie społecznego przyzwolenia na stosowanie przemocy. Jednym z elementów kampanii są "skrypty reakcji", których celem jest wskazanie osobom dorosłym możliwych reakcji w sytuacjach trudnych, w których – jak wykazują badania – nie wiedzą jak się zachować. 
  3. JESTEM MAMY I TATY – zainaugurowana w 2014 r. kampania społeczna ma na celu zwrócenie uwagi na problem wikłania dziecka w sprawy rozwodowe rodziców oraz stawiania go w sytuacji konfliktu lojalnościowego wobec nich. Kampania ma również przypominać, że dziecko ma prawo do kontaktów z obojgiem rodziców.
  4. BICIE UCZY, ALE TYLKO ZŁYCH RZECZY – celem zainaugurowanej w 2014 r. kampanii jest nagłośnienie problemu przemocy wobec dzieci oraz zmiana postaw społecznych, a tym samym obniżenie poziomu agresji i aprobaty dla stosowania przemocy wobec dzieci.
  5. ODWAGA RATUJE ŻYCIE – wakacyjna kampania mająca zwrócić uwagę na fakt, iż podejmowane decyzje mogą mieć wpływ na zdrowie i życie nie tylko własne, ale również najbliższych osób. Spot główny kampanii wspierają trwające kilkadziesiąt sekund filmy przedstawiające młode osoby w potencjalnie niebezpiecznych sytuacjach. Każdy posiada alternatywne zakończenie historii.
  6. BICIE, CZAS Z TYM SKOŃCZYĆ – kolejna kampania społeczna Rzecznika Praw Dziecka na rzecz upowszechnienia wiedzy o zasadności istnienia w polskim prawie przepisu zakazującego stosowania kar cielesnych.
  7. POWIEDZMY STOP SZKOLNEJ AGRESJI” – zainaugurowana w marcu 2018 r. kampania społeczna, której celem jest nagłośnienie problemu przemocy rówieśniczej oraz zmiana postaw młodzieży, a tym samym obniżenie poziomu agresji w szkole. 
Znalezione obrazy dla zapytania kampanie społeczne rpd

Najważniejsze inicjatywy Rzecznika Praw Dziecka

Od 2008 r. Rzecznik Praw Dziecka wielokrotnie wychodził z inicjatywą zmian w polskich oraz światowych przepisach prawa dotyczących dzieci, ustanawiania świąt na rzecz dzieci czy innymi pomysłami. Niezmiennie przez 10 lat walczył o takie wartości jak prawo dziecka do własnego zdania, jego podmiotowość i godne traktowanie. Do najważniejszych inicjatyw Rzecznika Praw Dziecka należą:
  • 20 listopada 2008 r. – uruchomienie Dziecięcego Telefonu Zaufania pod numerem 800 12 12 12.  Telefon ten jest przeznaczony dla młodych ludzi nieradzących sobie z problemami w szkole lub domu, będących ofiarami przemocy, chcących pomóc rówieśnikowi lub potrzebujących rady, wsparcia bądź zwyczajnej rozmowy w trudnych chwilach. Dyżurują przy nim psycholodzy, pedagodzy oraz prawnicy.
  • W 2010 r. z inicjatywy Rzecznika Praw Dziecka wprowadzono w Polsce całkowity zakaz bicia dzieci.
  • Dzięki inicjatywie Rzecznika po raz pierwszy w polskim prawie pojawił się przepis mówiący o prawie dziecka do obojga rodziców: „…sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.” 
  • Na wniosek Rzecznika Praw Dziecka Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ogłosił rok 2012 Rokiem Janusza Korczaka”. RPD koordynował jego obchody, a także był organizatorem zorganizowanego w Warszawie Międzynarodowego Kongresu Praw Dziecka.
  • Rzecznik Praw Dziecka zabiegał o ratyfikowanie przez Polskę Konwencji o ochronie dzieci przed wykorzystywaniem seksualnym i niegodziwym traktowaniem w celach seksualnych, tzw. Konwencji z Lanzarote. Ustawa o ratyfikacji tego dokumentu została podjęta 26 września 2014 r.
  • Na wniosek Rzecznika Praw Dziecka Sejm RP podjął również uchwały o: ustanowieniu dnia 20 września Ogólnopolskim Dniem Przedszkolaka oraz o ustanowieniu dnia 20 listopada Ogólnopolskim Dniem Praw Dziecka.
  • Z inicjatywy Rzecznika Praw Dziecka Sejm RP ustanowił rok 2017 „Rokiem Ireny Sendlerowej”.
  • 13 lipca 2017 r. – wprowadzenie do polskiego prawa obowiązku reagowania na przemoc wobec dzieci.
  • Z inicjatywy Rzecznika Praw Dziecka 19 grudnia 2011 r. Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęło III Protokół Fakultatywny do Konwencji o Prawach Dziecka. 30 września 2013 r. protokół ten został podpisany przez Polskę. Mimo wielu próśb i apeli RPD Polska wciąż nie ratyfikowała tego dokumentu.
  • Rzecznik zwracał się  o Ministra Zdrowia, Rzecznika Praw Pacjenta oraz do Prezydenta RP – wskazując, że rodzice i inne osoby bliskie nie powinny płacić za przebywanie wraz z dzieckiem podczas jego hospitalizacji.
  • Na koniec swojej drugiej kadencji Rzecznik Praw Dziecka zaprezentował Prezydentowi, Marszałkom Sejmu i Senatu RP oraz Rządowi projekt nowego Kodeksu Rodzinnego. Projekt ten m.in. definiuje pojęcie „dziecka” zgodnie z Ustawą o Rzeczniku Praw Dziecka, wprowadza pojęcie „dobra dziecka”, a także likwiduje określenie „władzy rodzicielskiej” na rzecz „odpowiedzialności rodzicielskiej”.
Znalezione obrazy dla zapytania rzecznik praw dziecka kodeks rodzinny

Wymienione powyżej działania to oczywiście niewielka część 10-letniej pracy Marka Michalaka na stanowisku Rzecznika Praw Dziecka. Dokładne sprawozdania z kolejnych lat jego dwóch kadencji dostępne są na stronie Biura Rzecznika Praw Dziecka.  

5 lipca br. Rzecznik Praw Dziecka złożył ostatnie sprawozdanie z działalności przed Sejmem RP. Niestety, odbyło się ono w późnych godzinach nocnych, przy pustych ławach ministerialnych, oraz obecności niewielkiej grupy posłów, głównie partii opozycyjnych. Sytuacja ta pokazuje, że mimo iż Marek Michalak zadbał o to by w polskim prawie i społeczeństwie pojawiły się pozytywne zmiany na rzecz dzieci, zmian tych wciąż brakuje w kręgach polskich władz.

W sierpniu Marek Michalak odwiedził dzieci w pogrążonym wojną Aleppo, a następnie przekazał informacje dotyczące tamtejszej sytuacji przedstawicielom ONZ w Nowym Jorku. Odwiedził też Seattle, gdzie został wybrany na Przewodniczącego Międzynarodowego Stowarzyszenia Janusza Korczaka. Funkcję tę obejmie po zaprzysiężeniu nowego Rzecznika Praw Dziecka.

Znalezione obrazy dla zapytania marek michalak

Z końcem lipca poznaliśmy nazwiska kandydatów na urząd Rzecznika Praw Dziecka. Jedną z nich jest prof. Ewa Jarosz – wieloletnia Społeczna Doradczyni obecnego RPD, autorka corocznych raportów diagnostycznych na temat społecznych postaw wobec przemocy w wychowaniu, członkini Komitetu Honorowego obchodów Roku Janusza Korczaka. Poparcie dla jej kandydatury wyrazili posłowie Nowoczesnej, PO i PSL. Część posłów PSL podpisało się również pod poparciem dla kandydata klubu Kukiz'15 - dr Pawła Kukiz-Szczucińskiego – lekarza pediatry i psychiatry. Patrząc na rozkład sił w Sejmie RP, największe szanse ma jednak kandydatka PiS – dr Sabina Zalewska, wokół której w ostatnim czasie nagromadziło się wiele kontrowersji. W swojej publikacji na stronie internetowej Zalewska pisała krytycznie między innymi o instytucji RPD, inicjatywach takich jak Sejm Dzieci i Młodzieży czy zakazie stosowania kar cielesnych. Tygodnik Powszechny zauważył też, że prace Zalewskiej zawierają plagiaty, nie tylko z innych publikacji, ale nawet ze stron dedykowanych uczniom.

Znalezione obrazy dla zapytania rpd biuro

Myślę, że 10 lat kadencji Marka Michalaka były czasem wytężonej pracy i wielu sukcesów w dziedzinie przestrzegania praw dziecka. Pokazał on, że Rzecznik Praw Dziecka jest nie tylko urzędem, ale przede wszystkim osobą, będącą prawdziwym przyjacielem dzieci. Postawił poprzeczkę wysoko i przyszłego Rzecznika czeka niemałe wyzwanie. Mam nadzieję, że Sejm wybierze rozsądnie, a przyszły RPD będzie sprawował swój urząd tak sumiennie, jak obecny. Panu Michalakowi życzę natomiast wiele kreatywności i powodzenia w dalszej pracy.

Ze swojej strony, serdecznie zapraszam wszystkich do lektury wywiadu z Panią prof. dr hab. Ewą Jarosz oraz rozmowy z Panem doktorem Pawłem Kukiz-Szczucińskim.  Zachęcam również do przeczytania wywiadu z ustępującym Rzecznikiem Praw Dziecka Panem Markiem Michalakiem. 

Aleksandra Klicka

Komentarze

  1. NAJWIĘKSZY ZBRODNIARZ I KRZYWDZICIEL DZIECI 21 WIEKU!

    OdpowiedzUsuń

Prześlij komentarz