Przejdź do głównej zawartości

Ku niepodległości — Ignacy Jan Paderewski | Młodzi w Polityce

Kompozytor, pianista, polityk, dyplomata, a przede wszystkim patriota, który całe swoje życie poświęcił Ojczyźnie. Kim był Ignacy Jan Paderewski, zaliczany do grona tzw. ojców polskiej niepodległości?

(fot. NPC, Wikimedia)

Ignacy Paderewski urodził się 18 listopada 1860 roku w Kuryłówce na Podolu. Należał do rodziny szlacheckiej pieczętującej się herbem Jelita. Wychowywany był przez ojca, gdyż jego matka zmarła kilka miesięcy po przyjściu przyszłego premiera na świat. Po Powstaniu Styczniowym ojciec Ignacego, Jan, został aresztowany przez Rosjan i osadzony w kijowskim więzieniu. Od tego czasu Paderewskim opiekowała się ciotka. Już jako dziecko przejawiał olbrzymie zainteresowanie muzyką, szczególnie grą na fortepianie. Duży wpływ na małego Ignacego wywarł jego nauczyciel Michał Babiński, który był uczestnikiem Powstania Listopadowego. W 1878 roku ukończył warszawski Instytut Muzyczny, a następnie ożenił się z Antoniną Korsakówną. Nie było mu jednak dane zbyt długo cieszyć się rodzinnym szczęściem. Zaledwie rok po ślubie Antonina zmarła, a Paderewski został sam wraz z kilkumiesięcznym, niepełnosprawnym synkiem Alfredem.

Po śmierci żony Ignacy wyjechał do Berlina, aby doskonalić swoje umiejętności muzyczne i zarobić na utrzymanie siebie i syna grą na fortepianie. Tam spotkał słynną polską aktorkę Helenę Modrzejewską, która ofiarowała mu znaczną sumę pieniędzy, aby mógł dalej rozwijać swój talent. Wówczas wyjechał do Wiednia, gdzie doskonalił się pod okiem Teodora Leszetyckiego, za sprawą którego uzyskał posadę nauczyciela gry na fortepianie w Strasburgu. W 1888 roku zadebiutował, jako pianista na jednym z koncertów w Paryżu. Po sukcesach we Francji przez pewien czas przebywał w Londynie, gdzie koncertował nawet przed brytyjską Królową Wiktorią. Na początku lat 90. XIX wieku, z powodu kłopotów finansowych, Paderewski zmuszony był wyjechać do Stanów Zjednoczonych, gdzie zdobył sławę i majątek. Przez pewien czas nawet tam mieszkał. W 1899 roku ożenił się po raz drugi, tym razem z Heleną Marią Górską de domo Rosen, z którą zamieszkał w Szwajcarii niedaleko Lozanny.

(fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe, Wikimedia)

Działalność polityczną Ignacy Paderewski rozpoczął w roku 1910, kiedy to w Krakowie, podczas odsłonięcia ufundowanego przez siebie pomnika upamiętniającego 500-lecie zwycięstwa bitwy pod Grunwaldem, wygłosił przemówienie o charakterze niepodległościowo-patriotycznym. Gdy wybuchła I wojna światowa, Paderewski rozpoczął prowadzenie działań mających na celu pozytywne nastawienie zachodnich elit politycznych do niepodległości Polski. Nie było to dla niego trudne, gdyż z racji swojej wybitnej kariery pianisty i kompozytora znał on już wcześniej wielu członków tychże elit. W 1915 roku wyjechał ponownie do Stanów Zjednoczonych, gdzie przed każdym występem muzycznym wygłaszał krótkie przemówienie na temat niepodległości Polski. Podczas jednego z występów udało mu się zbliżyć do Edwarda House’a, który był z bardzo wpływowym doradcą prezydenta Wilsona. Dzięki niemu Paderewski spotkał się z samym prezydentem, któremu przekazał memoriał na temat Polski po I wojnie światowej. Historycy przypuszczają, iż to właśnie za sprawą polityka sprawa polska znalazła się w słynnym orędziu Wilsona dotyczącym 14 punktów programowych związanych z zakończeniem wojny. Podczas działalności niepodległościowej za granicą, poznał Romana Dmowskiego i włączył się w działalność stworzonego przez niego Komitetu Narodowego Polskiego, został przedstawicielem tej organizacji w Stanach Zjednoczonych.

Po odzyskaniu niepodległości Ignacy Jan Paderewski powrócił do Polski. Jego przybycie do Poznania i entuzjastyczne powitanie przez Poznaniaków było głównym impulsem do wybuchu zakończonego sukcesem Polaków Powstania Wielkopolskiego. W Warszawie spotkał się również z Piłsudskim, oferując mu swoją mediację w sporze z Romanem Dmowskim. W dniu 16 stycznia 1919 roku Naczelnik Państwa powołał Paderewskiego na urząd Prezesa Rady Ministrów i Ministra Spraw Zagranicznych. Jako oficjalny przedstawiciel Rzeczpospolitej Polskiej uczestniczył również w obradach konferencji pokojowej w Paryżu zakończonej podpisaniem traktatu wersalskiego. Jako bezpartyjny premier krytykowany był przez wszystkie opcje polityczne, dlatego w grudniu 1919 roku postanowił podać się do dymisji. Po rezygnacji z urzędu wyjechał do Szwajcarii. Do kraju powrócił w roku 1920, podczas wojny polsko-bolszewickiej. Do roku 1921 pełnił funkcję Ambasadora RP przy Lidze Narodów.

(fot. ,,Wielkopolska w pracy zbrojnej i obywatelskiej", Wikimedia)

W roku 1922 ponownie wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie poświęcił się muzyce i działalności dobroczynnej. Krytykował autorytarne działania sanacyjnego reżimu, a w 1935 roku stał się liderem opozycyjnej organizacji o nazwie Front Morges (nazwa pochodziła od szwajcarskiej miejscowości, w której Paderewski mieszkał). Organizacja ta, w skład której weszli m.in. Władysław Sikorski, Józef Haller i Wojciech Korfanty domagała się odsunięcia sanacji od władzy oraz wyboru Paderewskiego na urząd Prezydenta, a Witosa na urząd premiera.

Wybuch drugiej wojny światowej zastał Ignacego na emigracji. Natychmiast udał się on do Londynu, gdzie współtworzył władze RP na uchodźstwie. Został Przewodniczącym Rady Narodowej, będącej odpowiednikiem Sejmu. W 1940 roku po raz kolejny udał się do USA, gdzie tak samo, jak podczas I wojny światowej, prowadził działania mające na celu uzyskanie wsparcia dla sprawy polskiej. Udało mu się uzyskać amerykańskie kredyty na uzbrojenie Polskich Sił Zbrojnych na zachodzie. Ignacy Jan Paderewski zmarł 29 czerwca 1941 w Nowym Jorku na zapalenie płuc, spowodowane przerzutami nowotworowymi. Pochowano go na Narodowym Cmentarzu w Arlington. W 1992 roku ciało polityka przeniesiono do Polski, gdzie spoczęło w krypcie archikatedry św. Jana w Warszawie.

(fot. Paweł Cieśla)

Działalność Paderewskiego po dziś dzień znajduje w naszym kraju ogromne uznanie. W roku 2010 Sejm RP podjął specjalną uchwałę upamiętniającą 150. rocznicę jego urodzin, a rok 2001 ustanowił Rokiem Ignacego Paderewskiego. Od 2014 roku organizowany jest również festiwal fortepianowy jego imienia. Jest patronem wielu szkół (szczególnie muzycznych), jednego z budynków UJ nazwanego na jego cześć Collegium Paderevianum, Akademii Muzycznej w Poznaniu oraz portu lotniczego w Bydgoszczy. W krakowskim parku jordanowskim znajduje się również pomnik Paderewskiego.

Jan Sobuś

Komentarze